1000 dni żywienia / 25-36 miesięcy / Zasady żywienia

Sól – składnik, który należy ograniczać

Jak pokazują badania1, aż 90% małych dzieci w Polsce spożywa zbyt duże ilości soli. Dzieci spożywają jej ponad 2 razy więcej, niż potrzebują. 
Duża ilość sodu w diecie dzieci pochodzi z soli dodawanej do potraw, czyli przyprawiania ich zgodnie z preferencjami smakowymi dorosłych. Dostarczycielem soli ukrytej są natomiast kostki rosołowe, mieszanki warzywno-przyprawowe, gotowe dania i sosy. Nie powinno się ich używać w diecie dziecka, gdyż w swoim składzie poza solą mają także glutaminian sodu (E 621), który wzmacnia smak i zapach produktów wysoko przetworzonych.

Jaka ilość soli jest dopuszczalna?
Dzieci w wieku 1-3 lat nie powinny spożywać więcej niż 1,9 g soli dziennie (AI – wystarczające spożycie) – czyli ilości większej niż zawartej na czubku noża, a w wieku 4-6 lat nie więcej niż 3 g soli/dzień. Odpowiada temu pół łyżeczki soli. Ilość ta dotyczy całej spożywanej soli, a więc zarówno dodanej w trakcie przygotowywania potraw, jak i zawartej w przetworzonych produktach spożywczych: pieczywie, wędlinach, kiszonkach. Dlatego w diecie niemowląt w ogóle nie powinniśmy używać soli, a u dzieci w wieku 1-3 lat należy ją bardzo ograniczać.

Jak przeliczać sód na sól?
Wybierając produkty z półki sklepowej, warto przeczytać etykietę pokazującą skład oraz wartość odżywczą produktu. Od grudnia 2014 roku podawanie zawartości soli na etykiecie jest obowiązkowe dla wszystkich producentów żywności. Może się zdażyć, że podana w tabeli zawartość soli wynika jedynie z obecności naturalnie występującego sodu a nie jest skutkiem dodania soli do produktu – dlatego warto przyjrzeć się składowi.  Aby dowiedzieć się, ile soli znajduje się w produkcie można wykonać proste obliczenie:
Ilość sodu w miligramach x 2,5 / 1000 = SÓL (w gramach)

Do czego prowadzi nadmiar soli w diecie?
Nadmiar soli i słonych potraw w diecie małego dziecka niekorzystnie wpływa na kształtowanie jego preferencji smakowych. Podawanie małemu dziecku słonych produktów może w przyszłości wpłynąć na jego upodobanie do niezdrowych słonych przekąsek lub do nadmiernego dosalania potraw.
Wysokie spożycie soli w okresie dzieciństwa może być przyczyną rozwoju wielu chorób w wieku dorosłym – w tym nadciśnienia. Nadmiar soli może wpływać niekorzystnie na prawidłowy rozwój układu kostnego dziecka i prowadzić do zwiększonej demineralizacji kości, ponieważ powoduje zwiększenie wydalania wapnia z organizmu. Zbyt duże spożycie soli przez dzieci prowadzi też do nadmiernego obciążenia nerek, które są mniej rozwinięte niż u dorosłych.

Jak ograniczać sól w diecie dziecka?
Nie dosalaj posiłków w słoiczkach ani potraw przygotowywanych dla dzieci do swojego smaku.
Sprawdzaj zawartość sodu w produktach. 2 plasterki szynki mogą dostarczać ponad 1 g soli, czyli 1/3 tej ilości, którą dziecko w wieku przedszkolnym może maksymalnie spożyć w ciągu dnia. Staraj się zastępować wędliny mięsem pieczonym przyprawianym ziołami.
Unikaj potraw typu instant: sosów i zup w proszku oraz przygotowanych przemysłowo gotowych do spożycia dań, a także kostek rosołowych oraz mieszanek warzywno-ziołowych. Zamiast tego stosuj świeże i suszone zioła, aby wzbogacić smak potraw. Unikaj wysoko przetworzonej kwaszonej (z dodatkiem octu) i wędzonej żywności. Ogórki kiszone (w naturalny sposób – czyli bez dodatku octu) oczywiście mogą się pojawić w diecie dziecka po 1. roku życia, ale nie podawaj ich zbyt dużo i zbyt często.
Ograniczaj spożywanie przez dziecko słonych przekąsek i produktów typu fast food.

1 Weker H. i wsp.: „Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku 13-36 miesięcy w Polsce”; Instytut Matki i Dziecka we współpracy z Fundacją NUTRICIA, 2011.