1000 dni żywienia / 0-6 miesięcy / Karmienie piersią

Karmienie piersią a alergia na białko mleka krowiego u dziecka.

1000 pierwszych dni życia dziecka, czyli czas od poczęcia przez pierwsze lata, to czas najintensywniejszego rozwoju dlatego niemowlę wymaga specjalnego sposobu żywienia, dopasowanego do wyjątkowych potrzeb młodego organizmu. Mleko mamy to najcenniejszy dar, jaki może ona ofiarować swojemu dziecku. Nie jest on jednak tylko pokarmem, spełnia bowiem także funkcje ochronne. W skład pokarmu kobiecego wchodzą czynniki przeciwzapalne, substancje aktywne immunologicznie, prebiotyki, białka, tłuszcze, węglowodany, minerały i witaminy, enzymy, hormony, czynniki wzrostu.[1] Karmienie piersią zmniejsza ryzyko wystąpienia alergii u dzieci[2] nie chroni jednak całkowicie przed rozwojem procesu alergicznego[3]. Czy warto zatem eliminować alergeny z diety mamy karmiącej?

 

Czy istnieje dieta mamy karmiącej piersią?

Przestraszone ryzykiem wystąpienia alergii u dziecka mamy, często samodzielnie, na wszelki wypadek eliminują ze swojej diety bardzo dużą ilość potencjalnie alergizujących produktów by ustrzec dziecko przed alergią[4]. Nie ma dowodów naukowych, które potwierdzałyby, że profilaktyczne wykluczenie składników zapobiega rozwojowi alergii lub nietolerancji u niemowląt, z pewnością jednak dieta po wykluczeniu jednego, kilku lub kilkunastu produktów będzie niedoborowa w energię i składniki odżywcze, co stanie się niebezpieczne dla zdrowia matki i powodzenia laktacji[5]. Dieta eliminacyjna jest zatem zupełnie niepotrzebna i stresująca i tak już często zestresowaną młodą mamę. Podstawą do wyeliminowania czegokolwiek z diety mamy karmiącej piersią powinno być konkretne wskazanie lekarza alergologa na podstawie badań dziecka[6].

 

Alergia na białko mleka krowiego u dziecka.

Do drugiego roku życia około 6% dzieci karmionych piersią cierpi na alergie pokarmowe, 2,5% z nich wykazuje nadwrażliwość na białka mleka krowiego, głównie beta - laktoglobulinę[7]. Stanowiska towarzystw naukowych i światowych ekspertów twardo mówią, że dieta eliminacyjna w ciąży i w okresie laktacji nie chroni dziecka przed alergią[8], a najnowsze badania dowodzą nawet, że w grupie kobiet, które taką eliminację zastosowały, częściej wystąpiła alergia na białko mleka krowiego u ich dzieci[9]. Wynikało to z faktu, że mama nie spożywając potencjalnego alergenu, nie wykształciła przeciw niemu przeciwciał, a tym samym nie mogła wraz z mlekiem przekazać ich dziecku.

 

Kiedy dieta eliminacyjna ma zastosowanie?

Podstawą do zastosowania diety eliminacyjnej u mamy karmiącej są jedynie znacząco nasilone objawy nadwrażliwości pokarmowej u niemowlęcia.[10] W przypadku takich objawów należy dziecko skonsultować z lekarzem pediatrą lub alergologiem. Po przeprowadzeniu przez niego odpowiednich badań oraz stwierdzeniu zestawu objawów na podstawie specjalnych protokołów może zalecić wyeliminowanie z diety białek mleka krowiego. Co należy podkreślić, eliminacja taka powinna trwać tylko pewien czas. Jeśli nie ma poprawy, mama wraca do normalnego żywienia, dziecko jest dalej karmione piersią i trzeba poszukać innej przyczyny tych objawów lecz jeśli objawy ustąpią, lekarz po około 6 tygodniach zaleci wprowadzenie wcześniej wyeliminowanego produktu do diety, ze wskazówką, by uważnie obserwować dziecko[11]. Ważne: w celu zapewnienia wszystkich składników odżywczych dieta eliminacyjna mamy stosowana ze wskazań medycznych może wymagać suplementacji[12] zwłaszcza w wapń (800-1000mg)[13].

W świetle najnowszych doniesień dieta eliminacyjna „na zapas” nie ma naukowych podstaw i naraża mamę na wynikające z niedoborów osłabienie organizmu i odporności a co za tym idzie większą podatność na choroby.

Autor: mgr inż. Marta Lutak - edukatorka żywieniowa programu "Zdrowo Jemy Zdrowo Rośniemy" 


[1] Karmienie piersią w Polsce, raport 2015, Kampania Mleko Mamy Rządzi, Patronat merytoryczny Centrum Nauki o Laktacji

[2] von Berg A.: Dietary interventions for primary allergy prevention--what is the evidence? World Rev Nutr Diet. 2013;108:71-8

[3] Kaczmarski M., Korotkiewicz-Kaczmarska E., Alergia i nietolerancja pokarmowa - mleko i inne pokarmy, Wydawnictwo Help-Med, Kraków 2013, wyd.1

[4] Królak-Olejnik B., Gajewska D., Ocena sposobu żywienia i stanu odżywienia matek karmiących piersią dzieci w wieku powyżej 2 miesięcy, raport 2014

[5] Poradnik karmienia piersią według zaleceń Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016

[6] Szajewska H. i wsp. Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne Pediatria, 2016, 13.1: 9-24.

[7] Krauze A.: Problemy alergiczne u niemowląt. W: Nehring-Gugulska M, Żukowska-Rubik M, Pietkiewicz A. Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla Doradców i Konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012

[8] Borszewska-Kormacka, M. i wsp. Stanowisko grupy ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji. Stand Med Pediatr, 2013, 10: 265-279.

[9] Järvinen KM I wsp.: Role of maternal elimination diets and human milk IgA in the development of cow's milk allergy in the infants. Clin Exp Allergy. 2014 Jan;44(1):69-78.

[10] Kaczmarski M., Korotkiewicz-Kaczmarska E., Alergia i nietolerancja pokarmowa - mleko i inne pokarmy, Wydawnictwo Help-Med, Kraków 2013, wyd.1

[11] Poradnik karmienia piersią według zaleceń Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016

[12] Szajewska H. i wsp. Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne Pediatria, 2016, 13.1: 9-24.

[13] Kaczmarski M., Korotkiewicz-Kaczmarska E., Alergia i nietolerancja pokarmowa - mleko i inne pokarmy, Wydawnictwo Help-Med, Kraków 2013, wyd.1