1000 dni żywienia / 0-6 miesięcy / Pierwsze posiłki

Mity na temat rozszerzania diety niemowląt

Młode mamy na początku przygody z macierzyństwem często spotykają się ze sprzecznymi informacjami dotyczącymi dziecięcej diety i sposobów karmienia. My chcemy obalić kilka najpopularniejszych mitów, opierając odpowiedzi na aktualnych zaleceniach polskich ekspertów.

 

MIT 1: Rozszerzanie diety niemowlaka wiążą się z zakończeniem karmienia piersią

Wręcz przeciwnie! W pierwszym półroczu życia niemowlęcia mleko mamy jest jego jedynym i wystarczającym pożywieniem. Dopiero w drugim półroczu życia, kiedy zaczynamy rozszerzanie diety  maluch ma możliwość oswajania się z nowymi produktami i smakami. Są to jednak niewielkie ilości jedzenia np. 1-2 łyżeczki, którymi dziecko nie najada się, tylko smakuje. Dlatego eksperci zalecają, aby kontynuować karmienie piersią podczas wprowadzania nowych pokarmów uzupełniających do diety dziecka. Mleko dla malucha jest podstawowym pokarmem do 1. roku życia (patrz tabela). Posiłki bezmleczne powinny stopniowo zastępować mleko matki. Karmienie piersią powinno być kontynuowane do co najmniej 1-2 roku życia. [1][2]

Jak długo karmić piersią?[3]

 

Wiek
Procent zapotrzebowania energetycznego pochodzącego z mleka
0 – 6 miesięcy
100 %
7 – 8 miesięcy
70 %
9 – 11 miesięcy
55 %
12 – 23 miesięcy
40 %
 
 
 
Źródło: WHO
 

Mit 2: Jako pierwsze wprowadzamy do diety dziecka owoce

Rozszerzanie diety niemowlaka zaczynamy od wprowadzania warzyw . Są one mniej słodkie w smaku od owoców, przez co trudniej akceptowane przez niemowlę. Dlatego zanim maluch pozna słodkie owoce czy kaszki powinien spróbować wytrawnych brokułów, marchewki czy ziemniaków. Z badań wynika, że niemowlęta, w przypadku których podczas rozszerzania diety stosowano taką kolejność, w przyszłości jadły warzywa chętniej – w przeciwieństwie do dzieci, które swoją przygodę z nowymi smakami zaczęły od owoców[4] Ważne jest, aby nie wprowadzać kilku nowych produktów równocześnie. Stopniowe rozszerzanie diety dziecka pozwala na obserwację jego reakcji organizmu na określone pokarmy i wykluczenie ewentualnych produktów uczulających.[5][6][7]

 

Mit 3: Należy unikać wprowadzania glutenu i alergenów w pierwszym roku życia

To jeden z powszechniejszych mitów. Zgodnie ze schematem żywienia niemowląt optymalnym czasem wprowadzenia glutenu jest okres między 5. a 12. miesiącem życia dziecka .[8][9] Nie ma podstaw naukowych do opóźniania jego wprowadzenia. Nie wpłynie to na pewno na zmniejszenie ryzyka celiakii czy alergii pokarmowej.[10][11] Należy jednak pamiętać, aby po wprowadzeniu do diety dziecka glutenu zawsze uważnie obserwować jego reakcje organizmu. Jeżeli wystąpią niepokojące objawy np. wysypka, biegunka, objawy przeziębienia itp. należy koniecznie udać się z maluchem do lekarza na konsultację. W chwili obecnej nie ma również dowodów naukowych uzasadniających eliminację lub opóź­nione wprowadzenie pokarmów aler­gizujących (mleko krowie, jaja, orzeszki ziemne, inne orzechy, ryby i owoce morza) zarówno u dzieci zdrowych, jak i z rodzin obciążonych ryzykiem wystąpienia choro­by alergicznej[12]. Dla bezpieczeństwa, pokarmy potencjalnie alergizujące warto jednak wprowadzać po raz pierwszy w domu, a nie w żłobku lub w restauracji[13].

 

Mit 4: Jeśli dziecko nie akceptuje smaku nie powinnam ponownie poddawać nielubianego produktu

Smaki dziecka zmieniają się cały czas. Dlatego podawaj maluchowi różnorodne produkty i nie przejmuj się, kiedy nie chce ich spróbować. Pamiętaj, że jeśli będziesz podawać dziecku tylko wybrane produkty możesz doprowadzić do powstania niedoborów żywieniowych.[14] Wczesne (w 1. roku życia) przyzwyczajanie niemowlęcia do urozmaiconej diety oswaja go z nowymi produktami, co w przyszłości może zaprocentować większą otwartością na nowe smaki.[15] Eksperci podkreślają, że częste próbowanie nowych produktów ok. 10-15 razy powoduje stopniową ich akceptację.[16] Czasem wystarczy zmienić sposób podania danego produktu, żeby dziecko zaczęło go jeść. Przykładowo ogórek podany w formie plasterków i ogórek starty na tarce to dwa różne produkty dla malucha! 1000 pierwszych dni życia to kluczowy moment kształtowania się nawyków żywieniowych, przyzwyczajanie dziecka już w 1. r.ż. do właściwych wyborów jedzenia warzyw czy picia wody jest inwestycją na przyszłość.

 

Autor: mgr inż. Marta Wójtowicz - edukatorka żywieniowa programu "Zdrowo Jemy Zdrowo Rośniemy"


[1] Szajewska, H., Socha, P., Horvath, A. i inni, 2014. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Pediatria, 11, 3, 321-338.

[2] Szajewska H., Horvath A., Rybak A., Socha P. 2016. Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne, Pediatria, 13,9-24.

[3] WHO, 2002. Global Strategy for infant and young child feeding. Annex 2. [W:] Infant and young child nutrition. Geneva: 55 WHA, Report by the Secretariat.

[4] Barends C. i in., Effects of repeated exposure to either vegetables or fruits on infant’s vegetable and fruit acceptance at the beginning of weaning, Food Quality and Preference, 2013; 29:157-165.

[5] Szajewska, H., Socha, P., Horvath, A. i inni, 2014. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Pediatria, 11, 3, 321-338.

[6] Szajewska H., Horvath A., Rybak A., Socha P. 2016. Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne, Pediatria, 13,9-24.

[7] Szajewska H., Horvath A., 2017. Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Wydawca: Medycyna Praktyczna, 68-76.

[8] Szajewska, H. i inni, 2016. Gluten introduction and the risk of coeliac disease: a position paper by the European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition. Journal of pediatric gastroenterology and nutrition, 62, 3, 507-513.

[9] Szajewska H., Horvath A., Rybak A., Socha P., 2016. Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne, Pediatria, 13, 9-24.

[10] Krogulska A. i inni, 2017. Wprowadzanie pokarmów uzupełniających a ryzyko rozwoju alergii. Pediatria Polska, 92, 3, 309-315

[11] Krogulska, A., 2015. Profilaktyka alergii pokarmowej–aktualne zalecenia i nowe możliwości. Pediatria Polska, 90(6), 451-458.

[12] Szajewska, H., Socha, P., Horvath, A. i inni, 2014. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Pediatria, 11, 3, 321-338.

[13] Fleischer D. i innie, 2013. Primary prevention of allergic disease through nutritional interventions. J Allergy Clin Immunol Pract, 1, 29-36

[14] Kozioł-Kozakowska, A., Piórecka, B., 2013. Neofobia żywieniowa jej uwarunkowania i konsekwencje zdrowotne. Standardy Medyczne, Pediatria, 1, 2-6.

[15] Rybak A. i inni, 2009. Zaburzenia karmienia u dzieci. Standardy Medyczne, Pediatria, 6, 802-815.

[16] Kozioł-Kozakowska, A., Piórecka, B., 2013. Neofobia żywieniowa jej uwarunkowania i konsekwencje zdrowotne. Standardy Medyczne, Pediatria, 1, 2-6.