1000 dni żywienia / Planowanie ciąży i ciąża / Ciąża

Jak powinna wyglądać dieta w cukrzycy ciążowej?

Ciąża to szczególny czas dla kobiety, jednak bywa także bardzo wymagający dla jej organizmu. Niestety częstym powikłaniem metabolicznym ciąży jest cukrzyca.

Czynnikami ryzyka cukrzycy ciążowej są m.in.: cukrzyca  w poprzedniej ciąży, ukończony 35. r.ż., nadwaga lub otyłość, nadciśnienie tętnicze przed ciążą, urodzenie więcej niż dwojga dzieci lub dziecka o masie ciała powyżej 4 kg, PCOS, występowanie cukrzycy typu 2 w rodzinie ciężarnej.

Cukrzyca ciążowa – objawy i badania

Bardzo istotne jest wczesne rozpoznanie cukrzycy ciążowej, dlatego wszystkie ciężarne powinny być diagnozowane w tym kierunku. Na pierwszej wizycie u ginekologa przyszła mama powinna dostać zalecenie wykonania oznaczenia stężenia glukozy na czczo. Po stwierdzeniu przez lekarza prawidłowych wyników kolejne badanie diagnostyczne powinno się odbyć między 24. a 28. tygodniem ciąży i polega na wykonaniu testu 75 g OGTT (test doustnego obciążenia glukozą), chyba że wcześniej wystąpią objawy sugerujące cukrzycę. Należą do nich: wzmożone pragnienie i łaknienie, infekcje dróg moczowych, świąd okolicy sromu, zawroty głowy, zwiększona ilość oddawanego moczu, utrata masy ciała, zaburzenia ostrości wzroku.

Lekarz stwierdza cukrzycę ciążową na podstawie wyników testu obciążenia glukozą (75 g OGTT), gdy spełnione jest przynajmniej jedno z poniższych kryteriów:

  • glikemia na czczo 5,1-6,9 mmol/l (92-125 mg/dl) lub
  • glikemia po 1 godzinie ≥10 mmol/l (180 mg/dl) lub
  • glikemia po 2 godzinach ≥8,5-11 mmol/l (153-199 mg/dl)

Może się zdarzyć, że w teście wyjdą jeszcze wyższe wartości niż kryteria rozpoznania cukrzycy ciążowej. Wtedy mówimy o cukrzycy w ciąży. Jednak niezależnie od rodzaju cukrzycy (przedciążowa czy rozpoznana w czasie ciąży) należy w trakcie terapii dążyć do wartości cukru we krwi stwierdzanych u zdrowych ciężarnych. Mama z cukrzycą powinna być pod stałą kontrolą lekarza i regularnie monitorować glikemię. Zaleca się też ćwiczenia gimnastyczne o umiarkowanym nasileniu (o ile nie ma przeciwwskazań) oraz stosowanie odpowiedniej diety.

Cukrzyca ciążowa i dieta

Dieta w cukrzycy ciążowej to główny czynnik leczenia.  Dzienne zapotrzebowanie kaloryczne zależy od masy ciała, wzrostu, aktywności fizycznej i wieku ciężarnej, dlatego powinno być wyliczone indywidualnie. Przyszła mama powinna pamiętać o tym, aby przyrost masy ciała w ciąży był prawidłowy (8-12 kg w zależności od wyjściowej masy ciała), ponieważ zbyt duży przyrost może prowadzić do nadmiernego wzrastania płodu. Ciężarna z cukrzycą powinna spożywać od 6 do 8 posiłków. Przerwy między nimi nie powinny być dłuższe niż 2-2,5 godziny.

Źródłem węglowodanów powinny być produkty o niskim indeksie glikemicznym:

  • pieczywo razowe, graham,
  • gruboziarniste kasze,
  • ryż brązowy,
  • makaron pełnoziarnisty,
  • otręby.

Powinny być one obecne w każdym posiłku.

Zapotrzebowanie na białko powinny pokrywać:

  • chude mięsa,
  • ryby,
  • jogurty naturalne,
  • twarogi.

W diecie wskazane są tłuszcze pochodzenia roślinnego, takie jak olej rzepakowy czy  oliwa z oliwek.

Wskazane są warzywa, przede wszystkim niskowęglowodanowe (np. brokuły, kalafior, ogórki świeże i kiszone, papryka zielona i żółta, rzodkiewka, pomidor, sałata), w które dieta powinna obfitować. Owoce powinny być spożywane w umiarkowanych ilościach. Należy uważać na bardzo dojrzałe owoce oraz winogrona i banany.

Z diety powinny być całkowicie wykluczone cukry proste, a więc cukier, słodycze, przetwory owocowe, dżem czy miód. Należy także unikać tłustych mięs, serów, wędlin i podrobów.

Przyszła mama, u której stwierdzono cukrzycę, powinna być pod stałą opieką lekarza, a jeśli to możliwe – także dietetyka, by móc indywidualnie dobrać dietę.

Autor: mgr inż. Marta Lutak - edukatorka żywieniowa programu "Zdrowo Jemy Zdrowo Rośniemy"


  1. 1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2017.
    1. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, 2017, tom 3, suplement A.
  2. 2. Celina Gogola i wsp., Opieka nad kobietą ciężarną z cukrzycą, Problemy pielęgniarstwa 2010 18(3), 348-352.
  3. 3. http://www.mp.pl/cukrzyca/cukrzyca/inne/66438,cukrzyca-ciazowa.