1000 dni żywienia / Planowanie ciąży i ciąża / Ciąża

Dieta w ciąży - jakich produktów powinnaś unikać, gdy spodziewasz się dziecka?

Każdy organizm by prawidłowo funkcjonować potrzebuje różnorodnego i prawidłowo zbilansowanego pożywienia. Jest to szczególnie ważna kwestia w okresie ciąży, gdy zaczyna się 1000 pierwszych dni dziecka, czyli czas najintensywniejszego rozwoju jego wrażliwego organizmu. W związku z tym warto zwracać szczególną uwagę na to, co na talerzu ciężarnej nie powinno się znaleźć.

 

Produkty wykluczone z diety ciążowej ze względu na ryzyko zatrucia pokarmowego

Ze względu na ryzyko zatrucia się przez ciężarną Listerią monocytogenes, Toksoplasmą gondii, bądź Salmonellą w jej diecie nie powinny się znaleźć:

  • niepasteryzowane mleko i przetwory mleczne (ser feta, brie, Camembert, oscypki) oraz jakiekolwiek potrawy przyrządzone z surowego mleka[1]
  • hot - dogi, mielonki, wędliny, pasztety, pasty mięsne jeśli nie ma pewności, że zostały podgrzane do temperatury 73 st. C[2]
  • wędzony łosoś, pstrąg, dorsz, tuńczyk, makrela[3]
  • surowe jaja[4]
  • surowe lub niedogotowane mięso jak tatar, szynka parmeńska[5]
  • surowe kiełki[6]
  • surowe owoce morza[7]
  • wątróbka (ze względu nadmierną ilość witaminy A występującej w postaci retinolu, co może powodować szereg wad wrodzonych u płodu, takich jak wady twarzoczaszki, ośrodkowego układu nerwowego oraz serca)[8]

 

Produkty wykluczone z diety ciążowej ze względu na ryzyko zakażenie pasożytami

Surowa ryba nie jest zalecana w diecie ciężarnej ze względu na ryzyko zanieczyszczenia pasożytami, dlatego niewskazane są też wykonane z surowej ryby[9]:

  • sushi
  • sushimi
  • ceviche[10]

Ryby wykluczone z ciążowej diety ze względu na zawartość rtęci

Zawarte w tłustych rybach wysokie stężenia kwasów tłuszczowych DHA, szczególnie ważnych dla rozwoju układu nerwowego są dużym argumentem za tym by pomimo zawartej w rybach rtęci nie ograniczać ich ilości w diecie, spożywać natomiast ryby mniejsze. Niewskazane są[11]:

  • rekin
  • makrela królewska
  • miecznik
  • duży tuńczyk, tuńczyk biały w ilości 170g tygodniowo[12]
  • surowe lub mrożone owoce morza

Z ryb często spożywanych w Polsce najwięcej rtęci mają: ryba maślana, okoń, węgorz, płoć i dorsz, natomiast najmniej: śledź, mintaj, łosoś (głównie norweski)[13].

 

Używki w ciążowej diecie

Kofeina w czasie ciąży budzi wątpliwości jednak badania wskazują, że umiarkowane jej spożycie nieprzekraczające ilości 300 mg na dobę[14], co odpowiada 3 filiżankom kawy[15] może być dozwolone, a nawet może mieć wpływ na ochronę przed wystąpieniem cukrzycy ciążowej.[16]

Okres ciąży to czas bezwzględnego zakazu spożywania[17]:

  • alkoholu
  • narkotyków
  • palenia papierosów

Należy też unikać stresu i ciężkiej pracy fizycznej, nieprzestrzeganie tych zaleceń wiąże się z ryzykiem przedwczesnego porodu i niskiej masy urodzeniowej dziecka[18]

 

Umiar w słodzeniu

Cukier to składnik pożywienia, który nie powinien być nadużywany w żadnej diecie. W diecie kobiety ciężarnej, cukier nie powinien występować w nadmiarze ze względu na ryzyko zbyt dużych przyrostów masy ciała, co niesie ryzyko powikłań ciążowych[19].

Słodzików również najlepiej nie stosować w ciąży (w ich skład wchodzą sztuczne substancje słodzące takie jak aspartam, które nie są dokładnie zbadane pod kątem szkodliwości dla płodu[20], szczególnie spożycie sacharyny budzi pewne wątpliwości, ponieważ przechodzi ona przez łożysko[21]).

Zioła i suplementy

Wielu suplementów ziołowych nie badano pod kątem ich wpływu na ciążę i laktację, dlatego zasługują na szczególną uwagę i ostrożność w ich stosowaniu oraz zwrócenie uwagi na możliwość interakcji z lekami. W ciąży szczególnie należy uważać na[22]:

  • olej lniany
  • diabelski pazur
  • schizandryna
  • lukrecja
  • papaina
  • pluskawica groniasta
  • aloes
  • zielona herbata (zawiera kofeinę)
  • sida cordifolia

Niewskazana żywność przetworzona

Ze względu na dużą ilość konserwantów, barwników, sztucznych aromatów nie zaleca się w ciąży[23]:

  • koncentratów zup
  • konserw
  • głęboko mrożonych produktów mięsnych i warzywno – mięsnych
  • kolorowych napojów gazowanych, które zawierają także dużo cukru, a niektóre

 

Autor: mgr inż. Marta Lutak - edukatorka żywieniowa programu "Zdrowo Jemy Zdrowo Rośniemy" 


[1] Wendolowicz, A., Stefanska, E., Ostrowska, L., 2014. Żywienie kobiet w okresie ciąży. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 20, 3, 341-345

[2] Jean T. Cox, MS, RD, LN, Sharon T. Phelan, MD Część 1. Bezpieczne odżywianie w czasie ciąży: obiektywna ocena ryzyka, Ginekologia po dyplomie 1/2010 (12-18)

[3] Jean T. Cox, MS, RD, LN, Sharon T. Phelan, MD Część 1. Bezpieczne odżywianie w czasie ciąży: obiektywna ocena ryzyka, Ginekologia po dyplomie 1/2010 (12-18)

[4] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014

[5] Wendolowicz, A., Stefanska, E., Ostrowska, L., 2014. Żywienie kobiet w okresie ciąży. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 20, 3, 341-345

[6] Jean T. Cox, MS, RD, LN, Sharon T. Phelan, MD Część 1. Bezpieczne odżywianie w czasie ciąży: obiektywna ocena ryzyka, Ginekologia po dyplomie 1/2010 (12-18)

[7] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014

[8] Wendolowicz, A., Stefanska, E., Ostrowska, L., 2014. Żywienie kobiet w okresie ciąży. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 20, 3, 341-345

[9] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014

[10] Jean T. Cox, MS, RD, LN, Sharon T. Phelan, MD Część 1. Bezpieczne odżywianie w czasie ciąży: obiektywna ocena ryzyka, Ginekologia po dyplomie 1/2010 (12-18)

[11] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014

[12]Jean T. Cox, MS, RD, LN, Sharon T. Phelan, MD Część 2. Co mogę jeść, panie doktorze? Bezpieczne odżywianie w czasie ciąży, Ginekologia po dyplomie (49-58)

[13] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014

[14] Wendolowicz, A., Stefanska, E., Ostrowska, L., 2014. Żywienie kobiet w okresie ciąży. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 20, 3, 341-345

[15] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014

[16] Lim SS, Noakes M, Norman RJ. Dietary effects on fertility treatment and pregnancy outcomes. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes. 2007;14(6):465-469.

[17] Charkiewicz W., i wsp., Ocena sposobu żywienia kobiet z poronieniem samoistnym. Probl Hig Epidemiol, 2011, 92.1: 94-98.

[18] Charkiewicz W., i wsp., Ocena sposobu żywienia kobiet z poronieniem samoistnym. Probl Hig Epidemiol, 2011, 92.1: 94-98.

[19] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014

[20] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014

[21] Jean T. Cox, MS, RD, LN, Sharon T. Phelan, MD Część 2. Co mogę jeść, panie doktorze? Bezpieczne odżywianie w czasie ciąży, Ginekologia po dyplomie (49-58)

[22] Jean T. Cox, MS, RD, LN, Sharon T. Phelan, MD Część 2. Co mogę jeść, panie doktorze? Bezpieczne odżywianie w czasie ciąży, Ginekologia po dyplomie (49-58)

[23] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, 2014